Voetbal en ik, moeilijk

Ik moet met jullie terug in de tijd. Terug in de tijd dat voetbal nog Koning Voetbal en geen Tiran Voetbal was, naar een tijd dat voetbal nog een familie (gezins) sport was, naar een tijd dat voetbal nog een sport was van en voor de gewone man.
"Die kleine man met z'n confectiepakkie 'an", zong Louis Davids ooit. (Wie was hij, Louis Davids, dan nu weer? Nou, zeg maar, de voorloper van alle Nederlandse cabaretiers en beter, echt heel veel beter, dan Freek.) Wij, jongens van mijn dorp, balden op elk pleintje, niet dat we veel pleintjes hadden in die strak gelijnde veenkolonie waar ik woonde, of op ons schoolplein. Opgevouwen jassen of shirts waren ons doel, drie corners leverden een 'pingel' op en we waren allemaal Abe Lenstra, Frans de Munck of Kick Wilstra of andere helden om de strijd om de 'leren knikker'.
(Annemarie Oster zou hebben gezegd: "nooit kleren nikker zeggen", maar dit terzijde.)
Ook kom ik uit een voetbalminnend gezin. Mijn pa was ooit een verschroeiend harde verdediger (toen heette dat nog back) van zijn club, die zelfs af en toe door de supporters van de tegenstanders (van Rodeschool, Boerenkoolstronkeradeelse Boys of van de Warfumse Football Club of zo) met een 'geopend mes' werd opgewacht en dan vaak, ter verdediging van lijf en goed, een 'klapje uitdeelde', zoals hij dat smakelijk vertelde en mijn broer, Roel, was een hele goede links buiten die ik ooit eens een goal heb zien scoren a la Bergkamp.
(Onze club werd toen ook kampioen en promoveerde. Onder andere door mijn broer dus.) Thuis werd steevast elke wedstrijd bekeken op TV.
Voetbal was goed en groot en gaaf. Voetballers waren toen nog jongens van de straat. Zonen van werkmensen die zelf ook moesten knooien en klooien en die op zondag ter ontspanning na een harde week werken een balletje gingen trappen. Ik heb ooit 'Pietje' Fransen ontmoet, een spits van GVAV, (nu heet die club FC Groningen, geloof ik), die toen een roemruchte voetballer was. Maar hij had, om aan de kost te komen, gewoon een eigen melk bezorging, in de wijk waar mijn oudste zus woonde en waar ik toen af en toe logeerde! 'Pietje' vond het leuk om mij, jochie van 10 of zo, een handtekening te geven en vroeg of ik ook voetbalde. "Ja", zei ik geheel naar waarheid, "en ik wil net zo worden als U." Ik kreeg een aai over mijn bol, een handtekening en de bestelling zuivel producten van mijn zus mee.
Ik was in de wolken natuurlijk en, na het laten zien van 'de' handtekening, het meest populaire en benijdde mannetje van school.
Jaren gaan voorbij. Ik blijf al die jaren het voetbal volgen op TV en ik blijf het leuk vinden. (Ondertussen is wel mijn wielerpassie geboren en zie ik, waar mogelijk, zoveel mogelijk fietsen op TV, naast de reguliere voetbaluitzendingen. Fietsen is in die jaren een redelijk grote sport, voornamelijk door het op- en aantreden van het TI Raleigh team van Peter Post (bij wie ik ooit nog eens bij in het wiel heb gereden) en door de grote vier, Zoetemelk, Raas, Kuiper en Kneteman! Zelf ga ik in die tijd dus ook veel fietsen en ga ik, passief en actief, genieten van die sport.)
Maar: dan gaat er ergens in de voetballerrij iets mis! In mijn ogen wordt poen de drijfveer achter de sport. Het spelletje komt in handen van 'groot geld' verdieners van de niet publieke omroepen. Deze John de Mol achtige figuren en al dat soort kille zaken harten, maken van het voetbal, sport van de 'man in the street' een sport die je alleen maar kunt volgen als je er voor gaat betalen, op speciaal daarvoor aangeschafte TV kanalen met allemaal abonnementen!  Die omroepmannetjes kopen voor heel veel geld allemaal (overigens niet al te beste) sportverslaggevers weg van de publieke omroepen. Onder andere Hugo 'komt-dat-schot' Walker, Kees Jansma en ene Jack van Gelder, bijnaam 'Cheque van Geld', mannen die helemaal niets hebben van de beleving van het voetbal voor die 'gewone man' zoals Louis Davids die bezong.
Hun missie en opdracht was: geld maken! Die opdracht bestaat erin om zoveel mogelijk de namen van sponsors en clubs te noemen en heel veel te ouwehoeren over bijzaken. Er gaan natuurlijk allemaal TV kanalen mislukken en dus op de fles, omdat die 'man in de straat', ik behoor daar ook toe, zich de wet niet laat voorschrijven door allemaal eikeltjes uit het het commerciële circuit. Er zijn een paar echt serieuze en goede verslaggevers die ook op hun smoel gaan en, later, met de staart tussen hun benen, terugkeren naar de bakermat, naar Hilversum.
(Ik steek direct en eerlijk, over het noemen van sponsors de hand in eigen boezem: zo werkt de wielerwereld, natuurlijk ook.)
In het kielzog van al die poen gaan ook de spelers kapitalen verdienen en worden voor mega bedragen ge- of verkocht. Een (middelmatige) speler verdient al gauw drie maal de Balkenende norm, toen en nu nog.
Nodeloos te zeggen dat het Voetbal uiteindelijk gewoon weer terugkwam waar het hoorde, bij de publieke omroep. Maar, waar er vroeger een korte nabeschouwing van de gespeelde wedstrijden was, gaan we een ander en akeliger fenomeen krijgen.
Ik weet nog steeds niet waarom het gebeurde, maar nu ging men deskundige 'analisten' inzetten. Het spelletje werd compleet dood geouwehoerd! En, of je nu naar Benfica vs Real Madrid of Ajax vs 010 zat te kijken of naar Marken Binnen 3 vs Oostknollendam 4, altijd zag je wel weer zo'n pratende trekpop in beeld die ging uitleggen waarom die dat deed, of juist niet of misschien wel had, nee, niet had... nou ja, bij mij hield het op! Dan kwam er ook nog eens een Ijzeren Rinus of zo in beeld, die aangaf waar het wel c.q. niet buitenspel was en zo was het leuke spelletje uit mijn jeugd, toen ik, als ik moest keepen me verbeeldde Eddy PG te zijn, verworden tot een club van mannetjes die totaal geen liefde voor het spelletje voelden. Het ergste voorbeeld daarvan was natuurlijk de tweejaarlijkse 'Frits en Henk tent', die, gejat van Mart Smeets' After Tour programma, een eigen OH programma begonnen na afloop van elke gespeelde EK of WK wedstrijd. In die uitzendingen zat dan ene Jan Mulder. Een boer. Dat mag. Een domme boer. Dat mag ook. Maar een domme, geborneerde, verveelde, narrige en domme kreten (geciteerd door een cabaretier: ze moeten dood, Frits) slakende boer, wordt iets te veel van het goede.
Ik heb het dieptepunt van mijn afkeer van het (echt best wel leuke spelletje) gevoeld tijdens het WK van '10. Ik heb toen, ostentatief, elke wedstrijd aangegrepen om mijn Ludlum collectie (die misschien nog wel saaier was dan het voetbal) te herlezen.
Het ergste zijn natuurlijk alle hypes rond 'Oranje.' Zoals je (misschien) gelezen hebt, werk ik nu een dikke twintig uur/week in een supermarkt. Daar begint in de maanden voor het begin van zo'n toernooi al. De winkels worden overspoeld met 'Oranje meuk'. Op het moment van schrijven, een maandje voor het begin van de kampioenschappen, staat ons magazijn vol met nog te plaatsen displays van allerlei fabrikanten die een graan(tje) mee willen pikken. Dat Haust toast dat doet, ok, je smeert een toastje tijdens de wedstrijd, dat allerlei Bierboeren dat doen, bier en voetbal zijn nu eenmaal aan elkaar verbonden als ei en zout, als water en vis, als Lucas en fiets, maar dat ook de M en M's meedoen, dat ook een totaal niet voetbalproduct als vuilniszakken zich oranje gaan verven en dat ook diepvriesmaalrijden zich in de kleuren van ons vorstenhuis presenteren, gaat net even te ver.
Of raketijsjes veel met het EK van doen hebben, weet ik niet, maar ze zijn er hoor, de oranje ijsjes.
Maar, ik ben in mijn leven aan het beteren nu! Ik heb vanavond een uurtje (voorzichtig aan beginnen, hoor) de wedstrijd tussen Bayern en Chelsea gevolgd. Met tussenpozen, af en toe even niet, even Paul de Leeuw opgezet, maar... dan toch liever voetbal of zelfs het Eurovisie songfestival, da's toch altijd beter!
Mijn meissie zit naar de finale te kijken: "Het wordt spannend", zegt ze,"penalty's na verlenging!"
Ik moet kijken!
Uiteindelijk wint Chelsea het van, mag ik het zeggen, de 'Moffen van Bayern'. Toch wel een goed gevoel, eigenlijk.
Ik heb vandaag naar de finale van een (overigens in het begin vrij saaie) Giro rit gekeken. Wel vuurwerk in de finale. Maar geen analyses, geen 'talking heads' die vertelden dat Hesjedahl dit had moeten doen, of Basso dat of dat Cunego nu weer ... gewoon een sportwedstrijd, met maar een winnar, en een terechte.

Nu, we gaan bijna slapen, is het geouwehoer en zijn de analyses over de westrijd net begonnen en dat zal nog wel even duren.
Tja, voetbal, ik weet het niet! Ik moet nog wel even in 'Rehab', denk ik.