Waarom Fietsen?

Nou ja, de titel van dit stukje is natuurlijk een beetje eenzijdig, het had ook gewoon: 'Waarom bewegen?' kunnen heten. Ik ga nu niet al die sporten opnoemen waarbij je actief aan 'duur' sport kan doen, je bent als lezer slim genoeg om die zelf in te vullen, immers.
Waarom fietsen, dus. Dat wordt mij met de regelmaat van de klok gevraagd. Over het algemeen door mensen die zelf niet aan duursport doen of in ieder geval niet tot nauwelijks op de fiets zitten. Ik probeer hen dan uit te leggen dat ik een 'kick' krijg van al dat ge fiets. (Ik hou het nu even op fietsen, maar, zoals gezegd, vul je favoriete duursport maar in.) Maar dan wordt daar op dat antwoord vaak 'appelig' gereageerd.
Die kick is wel perfect uit te leggen op een chemisch niveau, met allemaal moeilijke formules en zo, maar ik zal het maar simpel stellen: van al dat 'ge beweeg' krijg je pijn in je lichaam. Nu vind het menselijke lichaam heel veel dingen prettig, maar pijn hoort daar niet toe. Dus produceert ze (en 'jetzt get's los') als reactie op pijn, de zogenaamde Endorfinen.
Dat zijn, je bent gewaarschuwd hoor, "polypeptides die als neurotransmitter dienen en verwant zijn aan morfine derivaten. Ze werken pijnonderdrukkend en geven je een gevoel van euforie net als opium of heroïne. Die neurotransmitter, een stof die zorgt voor overdracht van prikkels tussen zenuwcellen (ik zeg het in lekentaal, ik ben geen neuroloog) komt ook vrij als je lekkere (dus ongezonde) dingen eet."
Dat zijn dus bijvoorbeeld een patatje met, chocolade, lekkere zoete snoep etc.
(Een oude mop is dat iemand opmerkt: "Ik hou van lekkere dingen, maar: of je wordt er dik van of je vrouw wil het niet doen.")
Maar goed, die endorfinen zorgen dus voor een kick, dat is duidelijk. Daarom ben je als (duur) sporter ook zo vaak 'verslaafd' aan je sport want, net als een gewone, nou ja, wat is gewone, junk kun je geen genoeg krijgen van die kick. (Men noemt het ook wel 'runners high', overigens, maar dan in 'loop' kringen)
Vul voor die gewone junk ook in: mensen met obesitas t.g.v. al dat lekkere, dus ongezonde, eten. Waarom is een lekker speklapje of braadworstje lekkerder dan een gewone (en veel gezondere) komkommer of tomaat zonder vettige toevoegingen? We ginnegappen met z'n allen wel om die programma's over afvallen en dieten en zo, ik ook, hoor maar die mensen hebben een echt probleem.
Ik geef nog wat voorbeelden: toen ik nog actief in de (marine) verpleging werkte, moest ik wel eens morfine spuiten bij patiënten die op een of andere manier tijdelijk een enorme pijnstilling nodig hadden. (Mariniers met de schouders uit de kom of gebroken leden, of een matroos die voor 35% verbrand was nadat een kokende koffiepercolator zich had losgeworsteld op een 'zeetje' en hem had bedolven). Die morfine werkte eigenlijk behoorlijk rap uit en na een redelijk lange tocht per ambu of per schip, denk hierbij aan meerdere uren, over hobbelige wateren of idem wegen/paden, vroegen de patiënten vaak zelf meerdere malen om nog zo'n prik, want het voelde zoooo goed!
Er is mij ooit door een lesgevende apotheker ooit eens vertelt dat een shot heroïne/morfine het gevoel geeft van een uren durend multiple orgasme! (Wie zou dat niet willen, toch?) Enfin, zo snel kan een beginnende verslaving toeslaan!
Een ander voorbeeld: ik rijd terug van het werk, een lang stuk tegen de wind in. De dag verliep voor mij tot nu toe erg in mineur. Werk dat niet afkwam, een collega die moeilijk deed, een chef die kortaangebonden was, nog eens een uur langer moeten werken om de rommel van een ander op te ruimen en een salarisstrookje dat veel te weinig gewerkte uren aangaf en waar ik dus weer eens achter aan moest en de belastingaangifte moest ik nu eindelijk ook nog eens gaan doen.
Ik moet, met die tegenwind, echt beulen om vooruit te komen, mijn kop nog vol met al dat gezeur en gedoe van de dag. En dan, opeens, is mijn kop leeg. Opeens zet ik dingen in het juiste perspectief. Ik weet dat ik die belastingpapieren eigenlijk in een half uur voor elkaar heb, als ik op mijn gemak even ga zitten en even rustig nadenk, ik weet dat dat gezeik van de chef eigenlijk wel een beetje terecht was, ik had gisteren inderdaad een steekje laten vallen en had daardoor vandaag dat uurtje extra even gewerkt. Morgen is die rommel weer weg, ja en die collega zijn vrouw is zwanger en dat is allemaal best spannend en maakt hem wat gespannen. Nou ja, die uren van mijn salarisstrookje, ja, daar moet ik met mijn agenda in de hand wel even achteraan, maar dat trekken we voor de volgende maand wel weer recht, toch?
Oké, omdat je zo aandringt, nog eentje dan: Ik rijd in en door de heuvels in Limburg. Ik ben, maar dat heb je al gelezen, geen klimmer, maar na een kilometer of dertig a veertig, maakt zich een een soort van vredigheid en nou ja, zeg maar, blijdschap van me meester. Ik voel me senang, ik voel me lekker. Pijn in mijn poten, dat wel, maar ik zie mensen om me heen die dat ook hebben en dan misschien nog wel erger. Ik stort me dan in de afzink van de Vaalserberg en neem bochten aan de buitenkant en ben me van geen gevaar bewust. Nee, juist wel!
Ik bril, overigens. Niet al te sterk hoor, - 2 beiderzijds of zo, maar ik draag de bril tijdens het fietsen nooit. Want, en nu in deze afzink ook, tijdens het fietsen zie ik scherper zonder dan met correctie! Ik zie echt alles. De weg voor me, de gaten in het wegdek, de nog vochtige plekken van de regenbui van de vorige nacht, drie bochten verderop zie ik de Audi al aankomen en de BMW die haar inhaalt en weet ik dat ik daar, exact daar, naar de kant moet. Ik zie het meisje op haar roze Batavus en voel, nee weet, dat ze angstig en dik remmend die bocht in zal duiken en ik bereken, nee zie, waar ik haar zal passeren! Ik ben scherp. Dat is natuurlijk niet alleen het prettige en wat verdovende gevoel van die endorfinen maar ook van de adrenaline, die ik nu ook aanmaak. Om het nu even helemaal op een lesje chemie te laten lijken, het volgende.
Adrenaline is ook een lichaamseigen stof. Ze zorgt o.a. voor de aanmaak van suikers uit opgeslagen bijproducten van die suikers. (Glucagon/glycogeen etc.) Door adrenaline ga je scherper reageren, omdat er juist een toestoot van suiker (glucose) in je bloed komt. Bovendien vernauwt het spul je bloedvaten en (daardoor) verhoogt het je bloeddruk en je hartslag. Ergo: in verhouding meer zuurstof in je hersenen, dus betere werking van de grijze materie. Adrenaline werd vroeger ook wel het vluchthormoon genoemd. Je lijf is eigenlijk een grote chemische fabriek. Besef ook dat je lever alleen al ongeveer 80 verschillende stoffen afbreekt en/of aanmaakt!

Is het vorige nu zo simplistisch? Ja, misschien wel. Maar het is wel zo als ik het ervaar.
Natuurlijk moet je je eigen zaken regelen en ben je natuurlijk zelf verantwoordelijk voor al je gedragingen (ook in het verkeer) en lossen die endorfines geen eigenlijke zaken op, maar ze geven je wel de mogelijkheid dat je dingen in een perspectief kan zetten, zo als ik al aangaf.
Verslavend? Absoluut, maar, geloof ik, veel minder gevaarlijk dan de dingen waar je aan verslaafd kan raken die uit allerlei fabrieken of brouwerijen of coffee shops komen.
Natuurlijk heeft het idee dat je buiten aan het bewegen bent en met je kanis in de 'natuur' zit er ook alles mee te meken dat je je beter voelt, toch? Een lekkere wandeling door een park of bos geeft ook een goed gevoel en of dat nu ook alleeen maar met de chemische stofjes uit je lijf te maken heeft?

Nogmaals, ik ben geen arts of endocrinoloog, maar dit is, heel simpel vertaald, ongeveer zoals (voornamelijk duur) sport werkt en wat het doet met de mens.
Dus, zoals ik al schreef: "Je bent gewaarschuwd".
Maar, wil je een verslaving, dan lijkt me deze wel een van de beste!