Foto: Esmée Graver
Korte inhoud van het voorafgaande?
Nee, ben je gek! We waren op vakantie en ik fietste dagelijks en vrij lang. De afgelopen maanden waren vrij koud verlo..., oh, ik had dat al gezegd? Kan, ik mopper en griep zoveel! Maar goed, die zondag was ik iets na negen uur op pad en wilde ik de zeven heuvels nabij Groesbeek en Berg en Dal gaan rijden. Edoch, echter en heel naar, der stond zo'n harde wind uit het westen tot zuidwesten, dat ik besloot om maar eerst in de richting van de wind te rijden, zodat ik die op de terugweg mee had. Dus zocht ik de Waaldijk op en reed langs mooie, kleine, ogelijk en onooglijke plaatsjes. Ik reed door Druten en kwam in Boven - en Beneden Leeuwen. Zoals ik het heb begrepen zijn die dorpjes genoemd naar een kasteel(tje) dat Leeuwenburg(h) heette en dat ergens in de 12e eeuw is gesticht. Je woonde dan boven of beneden het kasteel, zeg maar. De "Leeuwens" waren leuke en vlotte plaatsjes, maar veel zin om in de dorpjes zelf te kijken had ik niet want de wind woei met kracht zes of zeven pal tegen. Ik reed in korte broek en dat ging best, een zonnestraal verwarmde af en toe iets.
In Boven Leeuwen zag ik zo'n gedenkteken, zo'n naald zeg maar, zo'n teken uit de 19e eeuw. Grijs graniet, taps toelopend en met een zwarte marmeren plaat met een tekst erop. Jullie kennen ze wel. De gek die een 'aanslag' pleegde op de koninklijke bus in Apeldoorn kwam er tegen tot stilstand.
Maar op dit monument las ik, ja, ik had geremd, ik zei het al, ik wilde wat 'cultuur en geschiedenis' op doen, een gedichtje en een verklaring. De verklaring ging over een vreselijke ramp die het dorpje had getroffen op 1 februari 1861. Er was een dijkdoorbraak geweest en er waren meer dan dertig mensen verdronken. Er was zelfs nog een meisje teruggevonden dat dreef op een vlotje. Na dertien dagen of zo. Ik besloot de tekst in mijn hersenen op te slaan. Er stond ook nog een gedichtje op, over koning Willem III, ja de voorganger van, en ik onthield iets van: "een traan in 't oog", maar verder ben ik het kwijt. Weggewaaid door de harde wind, natuurlijk. (Ook op Google vind ik de tekst niet. Jammer, maar geen ramp) Dat gedenkteken kwam er trouwens pas in 1874.
Verder, naar Wamel en Dreumel en toen was ik die Variola wind (Variola? Pokken, hoor, gewoon pokken.) helemaal zat en sloeg af richting Appeltern.
Appeltern is een bekende plaats aan de Maas. Bekend? Jazeker. Hier stond ooit het 'Huis van Appeltern'. Nou, so? Nou, so, in dat huis, een kasteeltje, nu een ruïne, nauwelijks zichtbaar, woonde ooit ene Joan Derk van de Capellen tot den Pol! Oke, was dat een trainer, een coureur, een kunstenaaar?
Nee, die man was, heel kort door de bocht, de man die de grondwetten van de vrije wereld schreef! Wat, hoezo? Nou, ik ga er niet een heel Google pagina aan wijden. Maar, die J.D. was een patriot. Hij hield niet zo van de stadhouder Willem V (hij leefde in die tijd) en hij schreef een pamflet: "Aan het volk van Nederland."
Dat had niets met het Koningslied te maken, hoor. Maar in dat pamflet vertelde hij haarscherp hoe een 'democratie' er uit zou moeten zien. Dat pamflet wolkte nogal wat stof op en het werd, uiteindelijk, in Frankrijk, na de revolutie, de quatorze juillet, aangenomen als de basis van de Franse grondwet, die nu nog steeds van kracht is. In diezelfde tijd vochten de VS zich vrij van de Engelse overheersers en ook zij namen die grondwet ongeveer over. Dus ja, de man heeft nogal wat betekent voor de "vrije wereld".
Door Hella Haasse, nu al weer even geleden uit de tijd gegaan, is er een fraai boek overgeschreven: "Schaduwbeeld, of het geheim van Appeltern". Maar ook de bekende Amerikaanse historica Barbara Tuchman heeft het in haar boek "The first salute", over die man. Bijzonder dus.
Oh, die foto's? Ga je heel binnen kort horen!
-meer en meer, later-
Geen opmerkingen:
Een reactie posten